محسن فخری ، کارشناس ارشد مهندسی عمران  -   مریم لاوی ، کارشناس ارشد برنامه­ریزی شهری و منطقه ­ای

هر ساله بخش عمده­ای از اعتبارات عمرانی کشور در روستاها هزینه می­شود تا زمینه رشد و توسعه پایدار روستایی را فراهم سازد. لیکن برای نیل به توسعه متوازن و پایدار علاوه بر اعتبارات کافی، جلب مشارکت گسترده روستائیان امری اجتناب­ناپذیر است. نهادینه نمودن این مشارکت در گرو ایجاد نهادهای مدیریتی توانمند و متکی بر مردم است. نهادهایی که با بهره­گیری از زمینه­های اجتماعی و فرهنگی روستاهای کشور، سرعت و سهولت در امور تصمیم­گیری و اجرایی آبادانی روستا را میسر ساخته و با تلفیق و تنظیم ابعاد مختلف طبیعی، انسانی، اقتصادی و... جامعه روستایی، شاخص­های توسعه را ارتقاء بخشند.

این مقاله تجارب مختلف مدیریت روستایی در کشور از گذشته تا کنون را بررسی نموده و با مرور برنامه­های توسعه ایران از دهه 20 تا کنون ضوابط و مستندات قانونی برای تامین اعتبارات عمرانی و مدیریت امور زیربنایی روستاها را مورد مداقه قرار می­دهد. از این رهنمون تنگناها و چالش­های نظام مدیریت روستایی و از طرف دیگر پتانسیل­های موجود در احکام و ضوابط قانونی معرفی می­شوند. این نوشتار در پی آن است تا با تاکید بر لزوم انجام امور حاکمیتی توسط دستگاههای دولتی، ضرورت واگذاری امور تصدی­گری یا به عبارتی دیگر مدیریت بخشی از واحدهای دولتی در توسعه و عمران روستاها به نهادهای عمومی غیردولتی از جمله بنیاد مسکن انقلاب اسلامی را بیان نماید.

رسالت مقررات ملی ساختمان ، ارایه اصول و قواعد فنی و ترتیب کنترل اجرای آنهاست ، که باید در طراحی ، محاسبه ،اجرا،بهره برداری و نگهداری ساختمانها در جهت تامین ایمنی ، بهداشت ، بهره دهی مناسب ، آسایش ، صرفه اقتصادی، حفاظت محیط زیست و صرفه جویی در مصرف انرژی و حفظ سرمایه های ملی رعایت شود.

بدون تردید با پیشرفت دانش مهندسی حاصل از پژوهش های علمی و عملی و مشاهده عملکرد ساختمانهای طراحی شده با مقررات موجود  ، بازنگری در مقررات ملی ساختمان ضرورتی اجتناب ناپذیر است. این نوشتار در پی آن است تا با اشاره به بیان ضرورت های بازنگری در مقررات ملی  با هدف اصلاح یا تکمیل آنها، چالش های مهم پیش روی تدوین کنندگان و بهره برداران را تشریح نموده و با ذکر مثال از بازنگری های اخیر علاوه بر ارائه نکاتی که کمتر در بازنگری ها بدان توجه شده ، به لزوم تدوین مباحث جدید با رویکردی نوین بپردازد . بیان الزامات و رویکردهای جدید در تدوین مقررات ملی از جمله روش عملکردی (performance base) از بخش های دیگر این مقاله است که در بخشی از ساختمانها ، خصوصا ساختمانهای روستایی کاربرد دارند .

        مهاربندها یکی از سیستم های متداول ساختمانی مقاوم در برابر بار جانبی  ناشی از زلزله یا باد در ساختمانهای فولادی هستند که مورد توجه طراحان سازه و مهندسین محاسب قرار داشته و در اشکال CBF ، EBF  و KBF بهره برداری می شوند . فرآیند طراحی مهاربندهای واگرا و همگرا در آیین نامه های ایران تبیین شده است. اما آنچه که کمتر مد نظر بوده ، تقابل مهندسین معمار و سازه در استفاده از این سیستم    در ساختمان، خصوصا در دیوارهای محیطی آن است. در روشهای مقاوم سازی ساختمانهای موجود اعم از بتنی یا فلزی نیز این موضوع نمایان می گردد. این مقاله با معرفی مختصر انواع مهاربندهای رایج در ساخت و سازهای ایران ، علل این تقابل را آسیب شناسی نموده و با رویکرد بهره برداری مناسب از این سیستم مقاوم ، به ذکر روشهای مطلوب جای گذاری مهاربند در ساختمانها خصوصا مسکن روستایی می پردازد. بمنظور ترويج راهكارهاي اجراي مقررات ملي ساختمان در این موضوع ، ارایه تصاویر مستند ویا ترسیمی از پیشنهادات ، بخش پایانی مقاله را تشکیل می دهد.